Mieke van Dijk

Dag lief kind,

Ik schrijf je deze brief omdat ik je graag iets meer wil vertellen over mijn herinneringen en ervaringen voor, tijdens en na mijn verblijf in jou land, Malawi.

Helaas kan ik je deze brief niet versturen omdat ik je naam en adres niet weet. Ik ben zelfs vergeten of je een jongentje of meisje bent. Het enige wat rest aan onze ontmoeting in de zomer van 2007 is deze foto. Maar met deze brief wil ik jou en iedereen die het maar horen wil graag laten weten dat je bijzonder bent. Niet alleen door de blik in jou ogen die mij iedere dag aankijken maar ook omdat ik mede door de ontmoeting met jou een keuze heb gemaakt waar ik tot op de dag van vandaag een enorme ervaring rijker van ben geworden. In de zomer van 2007 was ik samen met 30 jongeren uit Nederland aan het bouwen in Katundu, Malawi. Wat een geweldige en speciale ervaring om voor het 2^e achtereenvolgende jaar naar het warme hart van Afrika af te reizen welk tot 1 van de 10 armste landen ter wereld behoort. Samen bouwen, misschien heb ik ook wel samen met jou vader gebouwd? Maar ook een totaal andere cultuur ervaren, nieuwe ontmoetingen met mensen opdoen die zo anders denken en leven. Ook ontmoette ik nieuwe vrienden waar ik nog steeds contact mee heb. Mijn zoektocht naar wat geloof voor mij betekend kreeg steeds meer betekenis en vorm. En ik kwam jou ook tegen toen ik met World Servants aan het bouwen was zodat jij straks naar school kan gaan in het gebouw welke we hebben gebouwd. Jouw doordringend, rustig, ook een beetje een verdrietig maar prachtig gezicht heeft mij geraakt. Er zit vast en zeker een heel verhaal achter jou gezicht maar dat zal ik nooit te weten komen.

De vraag die ik me na die zomer afvroeg was: ‘Wat zou ik kunnen betekenen voor kinderen in het verre Malawi die niet altijd toegang hebben tot goede gezondheidszorg, onderwijs en iedere dag op zoek zijn naar de primaire levensbehoeften zoals schoon water, voedzaam eten, een dak boven het hoofd en ouders die voor hun kinderen in liefde mogen en kunnen zorgen zonder ziekten en dood?’

Hoe gaat het met jou kind? Hoe was de oogst het afgelopen jaar? Hebben jullie genoeg te eten? Heb je ouders die voor je kunnen zorgen? Ga je naar school? Heb je vriendjes om mee te spelen? Misschien spelen jullie wel voetbal, netbal of hoepelen jullie. Ik heb veel spelende en gelukkige kinderen in jou land gezien een paar maanden geleden. Ben jij ook gelukkig? Ik wens het je toe.

Na een tijdje heb ik toen besloten om voor 6 maanden mijn werk, familie en vrienden hier achter te laten om me in te gaan zetten als vrijwilliger in Malawi. Maartje die jou ook  heeft ontmoet wilde graag met me mee.  Samen met Maartje ging ik op zoek naar een vrijwilligersorganisatie die ons wilde helpen om te kijken of wij voor een langere tijd naar Malawi konden gaan om te werken vanuit onze rijkdom hier. Via de Protestantse Kerk kwamen we bij Togetthere, het jongerenprogramma van ICCO en Kerk in Actie terecht. Gelukkig konden ze ons helpen en werd onze droom realiteit want na de nodige trainingen vertrokken we op 1 oktober naar het Matunkha Centre in Rumphi, Noord-Malawi.  Om weg te kunnen moest er natuurlijk veel geregeld worden maar mijn werkgever gaf me onbetaald verlof dus dat was wel een heel prettig gevoel om de zekerheid te hebben dat ik kon terugkeren binnen mijn huidige baan na deze reis. Iedereen in mijn omgeving steunde mij in mijn keuze dus daar voelde ik me zeker door gesterkt. Het was natuurlijk allemaal best wel spannend, samen op stap maar niet voor 3 weken…nee, een half jaar! Maar we gingen deze uitdaging vol vertrouwen tegemoet. Het afscheid nemen viel me wel zwaar maar ik wist dat de terugkomst daardoor des te mooier zou zijn. Na een lange reis kwamen we op 2 oktober in Lilongwe aan, de hoofdstad van Malawi. Omdat we beiden al 2 keer in Malawi waren geweest was het ons zeker niet vreemd wat we allemaal zagen maar toch voelt het nog steeds alsof je in een totaal andere wereld terechtkomt. De geuren, kleuren, warmte, geluiden en de smaak van Afrika, we zijn er!!

Tijdens onze bustocht richting het noorden welke zo’n 7 uur duurde verbaasde we ons over alles wat als afval uit het raam gegooid werd en kinderen die doordat ze geen luier dragen alles lieten lopen en dit in het gangpad achterlieten. Mooi was onze eerste ontmoeting met Joel die we kennen van één van de World Servants projecten en die ons opving in Mzuzu waar we vervolgens een nachtje bleven slapen. Na een Malawiaanse maaltijd welke bestaat uit nsima (verdikte maispap), zoete aardappelen, kool en een vleesprutje werden we verblijd met een welverdiende nachtrust. Hij bracht ons de dag daarna naar Rumphi, ong. 1 uur rijden vanaf Mzuzu, de grootste stad van het Noorden. We reden door heuvelachtig gebied. Waar jij woont is het landschap vlak. Ben je wel eens in het noorden van Malawi geweest? Het is er zo anders.

In het noorden van Malawi woont de tamboeka stam en jij bent waarschijnlijk van de chewa stam of niet? De taal is anders dat heb ik wel gemerkt. Het duurde niet lang voordat ik ook een aantal woordjes in het chi tamboeka kende zoals Yewo chomene (hartelijk bedankt), Moaka (goedemorgen) en Matandala (goedemiddag).

De poorten van het Matunkha Centre gingen open en weer dicht; dit is ons thuis voor de komende tijd realiseerde ik me. Tiem en Ineke Selles begroette ons en we kregen ons eigen onderkomen. Na ong. 2 maanden kregen we zelfs een chalet, erg knus en gezellig waarin we woonden met een toilet en een douche buiten. Het centre heeft ook een restaurant waar nog meer vrijwilligers aten maar ook kwamen er geregeld  toeristen op het centre die dan in een huisje konden blijven overnachten. In het restaurant hebben we velen ontmoetingen opgedaan waarvan de één nog mooier is dan de andere. Tiem en Ineke Selles wonen al 6 jaar op Matunkha. Ze komen uit Zwolle. Tiem heeft het IGA en Eco tourism opgezet en Ineke is verpleegster en gaat de dorpen in om medische hulp te bieden. Op  het center werken en wonen ook Bert en Mathilde Nanninga, ook afkomstig uit Nederland die 15 jaar geleden als zendelingen naar Malawi zijn gekomen met hun gezin. Gedurende onze 6 maanden hebben we veel met beiden opgetrokken en we merkte ook dat het heel fijn was om in je eigen taal en gewoonten elkaar te ontmoeten. Maar vanaf het moment dat iedere ochtend de bel rinkelde welke gemaakt was van een velg van een autoband waar met een metalen voorwerp tegen aan werd geslagen begaven we ons tussen de Malawianen. Het Matunkha Centre zet zich in voor de weeskinderen in en om Rumphi maar ziet ook om naar de ouderen en zieken. Het Centre wil een kindvriendelijke omgeving creëren en daarom is er op het centre een school voor de weeskinderen, maar ook een community department die in de omliggende dorpjes op allerlei gebieden programma’s opzet voor kinderen, jongeren, ouderen en zieken. Home Based Care waarin Ineke samen met een vrijwilliger de dorpjes in gaat maar ook allerlei Income Generating Activities. Door deze activiteiten kwam er enerzijds geld binnen maar nog veel belangrijker, er werd werkgelegenheid gecreëerd. Maartje en ik hebben binnen het community department gewerkt waarbij we ons ingezet hebben voor een programma waarbij we de (wees)kinderen d.m.v het vormen van een kabinet aan het woord wilde laten komen. Weeskinderen hebben ook een stem maar ook heel veel moeilijkheden waarin ze verkeren zodat hun toekomst onzeker is. Problemen waar deze kinderen tegen aanlopen zijn; het moeten zorgen voor de eventueel andere zusjes en/of broertjes, geen geld om naar school te kunnen gaan, familie die er met het geld en eigendommen van de overleden vader of moeder vandoor is gegaan en HIV besmetting van een van de (overleden) ouders. We zijn naar de in totaal 13 dorpen rondom Matunkha gegaan om de kinderen tussen de 12-18 jaar te ontmoeten en te vertellen van onze plannen. Vervolgens hebben we voorbereidingen getroffen voor de eerste bijeenkomsten op het centre en het maken van een handbook. We werkte samen met Dave waarmee we altijd op stap gingen, hij was onze baas. Maar ook met Goodson werkte we veel samen. Goodson betekend de goede zoon, een veelvoorkomende naam in Rumphi.

Wat zou jou naam zijn? Ook Goodson of Loveness, Angelwise, Israel, Prince of King?

Het werken ging in een voor ons langzaam tempo en dat was wennen maar ook wel eens frustrerend. Tijd is een heel ander begrip in Malawi, waar wij in Nederland met onze agenda en horloge leven hebben ze in Malawi alle tijd. Het kwam regelmatig voor dat afspraken niet doorgingen omdat er geen afspraak gemaakt was, men veel te laat kwam, miscommunicatie, begrafenissen en andere feesten. Ja, een begrafenis wordt als een feest beschouwd waarbij het gehele dorp aanwezig is en niet alleen om tot steun te zijn voor de nabestaanden maar ook voor de maaltijd.

Het werken met de Malawianen was soms wel moeilijk omdat we merkte dat ze niet altijd ‘echt’ waren. Het vertrouwen werd nogal eens geschonden en vooral de mannen waren erg lui. Voor de vrouwen heb ik echt bewondering gekregen. De zorg voor de kinderen, op het land aan het werk zijn om ervoor te zorgen dat er eten is terwijl de man in veel gevallen geen werk heeft, de vrouw niet altijd trouw is en daardoor het HIV-virus als een lopend vuurtje door heel Rumphi  wordt verspreid. Ongelofelijk!

In gesprek met de Malawianen krijgen we ook wel te horen dat zij vinden dat bepaalde gewoonten en gebruiken moeten veranderen maar anderzijds is het zo cultuurgebonden dat ze niet kunnen en willen veranderen. Zo is het nu eenmaal.

Daarom heb ik tijdens mijn verblijf in Malawi maar zeker ook toen ik terug was in Nederland nagedacht over ontwikkelingssamenwerking. Omzien naar je verre naasten, ja daar ben ik het helemaal mee eens. Hulp aanbieden in de vorm van voedsel, medicijnen, nieuwe programma’s op het gebied van ontwikkeling en duurzaamheid…het gebeurt overal maar ik heb dus ook gezien dat een land enorm bepaald wordt door zijn eigen cultuur en dat is heel moeilijk te veranderen. Moet je het wel willen veranderen? De verandering moet toch echt uit de mensen zelf komen. Ik ben van mening dat als ze hun leven op God willen richten dat er vanuit deze liefde en hoop een toekomst kan ontstaan voor de kinderen zonder zoveel ziekte en leed.  En om echt iets te kunnen betekenen moet je er langer verblijven. Maar ik heb me ondanks het vele wachten en geduldig zijn gelukkig en waardevol gevoeld. Onze uitzending via Togetthere was ook gericht op de ontmoeting met jezelf, de ander en God.

We hebben een aantal keer een traditionele kerkdienst bezocht die altijd erg bijzonder was. Maar omdat je vaak het in het middelpunt van de belangstelling staat als blanke en het een dienst in het chi tamboeka was hielden we met onze Nederlandse vrienden ook geregeld een eigen dienst op het centre. Geloven in God maar ook in hekserij, het is mogelijk volgens de Malawianen.  Desondanks leeft het geloof, God de kerk en naaste liefde erg in Malawi en dit geeft houvast.         

Tijdens ons verblijf heb ik mooie ontmoetingen gehad met kinderen, jongeren, volwassenen, ouderen, zieke en gezonde mensen. Gekleed in rok gingen we op bezoek bij onze vrienden en werden we altijd erg gastvrij ontvangen.  Eigenlijk hebben de vrouwen niet veel in te brengen in Malawi en ja…wij vertelde wel eens wat. Hoe weet je dat? Of. Dat mag jij helemaal niet zeggen? We moesten als vrouw soms echt wel op onze woorden letten.

De periode dat wij in Malawi waren was het regenseizoen en dat is een spannende tijd voor de Malawianen. De oogst is van levensbelang want er zijn (bijna) geen reserves. Gaat er regen vallen, wanneer en hoeveel? Wanneer is de meest geschikte tijd om te zaaien? Mais en tabak wordt het meest verbouwd waarvan het laatste geëxporteerd wordt naar het buitenland en waarmee ze goed geld kunnen verdienen. Maar ook aardappelen, kool, pinda’s en tomaten groeide er in het begin van 2009. Heel Malawi kleurde zich groen, prachtig! Des te meer besefte ik mij hoe afhankelijk men in Malawi is van een goede oogst. Gaat het gesprek van de dag in Nederland over het weer in de zin van…hè, getsie wat nat en slecht weer! In Malawi betekenen deze druppels toekomst.

Wat ga ik nu met deze ervaring doen? Ga ik nog eens zoiets ondernemen? Deze vraag is me vaak gesteld de afgelopen tijd. Ondanks het feit dat zoiets financieel gewoonweg niet zomaar mogelijk is vind ik ook dat ik met dankbaarheid terug kan en mag kijken op deze leerzame, bijzondere ontmoeting met het land en de mensen in Malawi. Ik ben blij dat ik deze kans heb gekregen en dat ik ervan heb mogen genieten. Een land dat ik nu ook van een andere kant heb mogen bekijken en waarvan ik nu een realistisch beeld heb, naast de warme en vriendelijke mensen is het er zeker niet altijd zo mooi zoals ik het tijdens mijn WS projecten altijd zag. Ik denk dat mijn plek in Nederland is waar ik mijn familie en vrienden om heen heb maar zeg nooit nooit want wie weet vlieg ik nog wel eens uit. Ik heb genoten en heb enorm leren waarderen en relativeren.

Ik heb nog erg veel te vertellen maar dat komt een andere keer, oke? Dag kind, mede dankzij jou ben ik naar Malawi terug gekomen en daarvoor wil ik je bedanken en geef ik je graag de volgende tekst mee en wens je veel wijsheid en liefde toe.

Je bent waardevol

Max Lucado

God is dol op je…

Als Hij een portemonnee zou hebben,

zou je foto erin zitten.

Als Hij een koelkast zou hebben,

zou je tekening er opgeplakt zijn.

Elk voorjaar stuurt Hij

je bloemen en elke morgen

een zonsopgang.

Als je wilt praten,

luistert Hij

altijd.

Hij kan wonen

waar Hij maar wil

in het hele universum,

en Hij koos

jouw hart.

Je kunt er niet omheen.

Hij is gek op je.

Misschien vind je

het moeilijk

om te geloven dat

God je bij naam kent…

maar dat is wel zo.

Geschreven op zijn hand.

Gesproken door zijn mond.

Gefluisterd door zijn lippen.

Jouw naam.

Hij wacht op jou

om je te omarmen,

of je nu slaagt of faalt.

Je hemelse vader is

helemaal gek op jou

en wil alleen maar

die liefde met je delen.

Niet gebonden door de tijd

ziet God ons allemaal.

Wij zwervers en schooiers,

Hij zag ons

voordat we geboren werden.

En wat Hij ziet

bevalt Hem uitstekend.

Diep ontroerd,

trots tot in zijn tenen,

komt de Sterrenmaker

naar ons toe,

een voor een, en zegt:

 ‘Je bent mijn kind.

 Ik houd ontzettend veel van je.

Lieve groet,

Mieke